Weblog
Eelco Eikenaar

‘Liberaliseren van de woningmarkt hoog tijd’ kopt D66 lijsttrekker Ton Schroor op zijn weblog. Hij verbaast zich erover dat 80% van de huizen het afgelopen jaar door corporaties zijn gebouwd. Vreemd, die verbazing. Het is namelijk crisis, waardoor particuliere ontwikkelaars heel terughoudend zijn. Zij bouwen niet. Niet gek dus dat het percentage woningen dat door corporaties gebouwd wordt flink stijgt. Het zijn de corporaties die ervoor zorgen dat er in ieder geval nog woningen in deze stad bij komen.

Maar Schroor gaat verder. Hij verbaast zich erover dat de corporaties zich de afgelopen jaren zijn gaan gedragen als particuliere ontwikkelaars. Hij zegt: “Wat mij betreft zouden corporaties zeer terughoudend moeten zijn, wanneer meer dan de helft van de beoogde nieuwe ontwikkeling voor de particuliere (verkoop) markt is bedoeld.” Op zo’n moment gaan de corporaties volgens Schroor “hun maatschappelijk doel voorbij, namelijk de sociale woningbouwopgave.” Schroor heeft een punt. Woningbouwcorporaties zijn ervoor opgericht om betaalbare en goede huurwoningen te bouwen voor mensen met een lager inkomen. En dat kwam de afgelopen jaren steeds meer onder druk te staan. Toch is het vreemd deze woorden op het weblog van D66-lijsttrekker Ton Schroor te lezen.

Want, beste Ton, wat wil je nou? Corporaties zijn de afgelopen jaren de markt op gegaan. Daar zijn ze toe gedwongen. Juist door het steeds verder liberaliseren van de woningmarkt. Ze moeten hun broek op houden door op de woningmarkt geld te verdienen. Met als groot pleitbezorger: D66. Ik deel je verbazing dan ook geheel niet. Corporaties doen precies dat wat je partij altijd wilde. Dan kan je als D66’er niet zeggen dat ze plotseling hun maatschappelijk doel voorbij gaan. Dat is een pleidooi voor het terugdraaien van de liberalisering op de woningmarkt. Dan moet je tot inkeer zijn gekomen? Mij heb je daarbij aan je kant. Ik doe met je mee. Het is de SP die zich al jaren verzet tegen de liberalisering van de woningmarkt waar dat speculeren een gevolg van is.

Maar Schroor is niet tot inkeer gekomen. Geheel niet. Want wat is volgens Schroor de oplossing voor de problemen die het liberaliseren hebben opgeleverd? Zeer voorspelbaar, verder liberaliseren. Wat denk je dat er dan overblijft van de sociale huisvesting? Juist, helemaal niets. Wat jij wilt kan namelijk niet. Het is onmogelijk corporaties nog verder de markt op dwingen om vervolgens te zeggen dat ze aan hun ‘maatschappelijke doel voorbij gaan’ door koopwoningen te bouwen. Daarmee moeten ze namelijk in het systeem dat jij kiest het geld verdienen om sociale huurwoningen te kunnen bouwen. Het is kiezen tussen deze twee tegenpolen. Misschien dat Ton ons voor de verkiezingen nog duidelijk kan maken waarvoor hij kiest.

Vennootschapsbelasting en kredietcrisis zijn er de oorzaak van de ook de Groninger woningbouwcorporaties minder willen gaan bouwen. Jan van der Heide, directeur bij Patrimonium gaat vooral “kritisch” kijken naar de sociale woningbouw. Die woningen zijn namelijk economisch het minst rendabel. Slecht nieuws dus. Er gebeurt wat SP-kamerlid Paulus Jansen altijd heeft voorspeld: “Corporaties zullen nog commerciëler gaan werken. De plannen zijn dus een tijdbom onder de sociale volkshuisvesting.” Die woorden worden nu ook in Groningen waarheid.

Daarbovenop komt nog de kredietcrisis die de situatie verergert. Banken krijgen hulp, iedereen die de vrije markt altijd toejuichte kan zijn handje ophouden. Komt die hulp er nu ook voor corporaties? Het lijkt er niet op, zij worden nog verder de vrije markt in gedrukt. Per 1 januari wordt een groot deel van het geld dat de huurders samen wordt gebracht niet meer geïnvesteerd in betaalbare woningen. Het vloeit in plaats daarvan via de vennootschapsbelasting in de staatskas. Wat betekent dit voor de afspraken over het aantal te bouwen woningen die zijn gemaakt in het Nieuw Lokaal Akkoord? Ik hoor het graag binnenkort in de commissievergadering van het college. Één afspraak is in ieder geval duidelijk minder bouwen betekent nog minder afbreken.

SP: Groot tekort aan sociale gezinswoningen

De SP wil van het college van Burgemeester en Wethouders weten hoeveel sociale eengezinswoningen de afgelopen jaren zijn verkocht of particulier zijn verhuurd. Er is volgens SP-raadslid Eelco Eikenaar een groot tekort aan geschikte woningen voor gezinnen met een laag inkomen. Daarom wil de SP dat de woningbouwcorporaties de verkoop en particuliere verhuur van sociale eengezinswoningen sterk beperken. (groningen.sp.nl)

De laatste tijd kreeg ik mailtjes en telefoontjes van gezinnen die moeite hadden met het vinden van een geschikte en betaalbare woning. Zij gingen, naast het reageren op woningnet, navraag doen bij corporaties naar woningen die zij leeg laten staan. Die woningen bleken dan particulier verhuurd te worden Dat er een tekort is aan sociale gezinswoningen dat wisten we al wel. Het staat te lezen in verschillende nota’s van de gemeente en we hebben er eerder aandacht voor gevraagd. Er zijn wel wat aanpassingen geweest zoals het verhogen van het aantal punten voor gezinnen bij urgentie van 100 naar 200. Dat is wat mij betreft geen echte oplossing. Bijbouwen is een oplossing. Maar tegelijkertijd moet het aantal sociale gezinswoningen dan niet afnemen door verkoop of particuliere verhuur. Dat lijkt nu wel te gebeuren. Daarom wil ik van het college weten hoeveel dit gebeurt en of zij bereid zijn dit samen met woningbouwcorporaties te beperken. De vragen zijn hier te lezen.

Minister Bos van Financiën wil dat de woningcorporaties in vier jaar tijd drie miljard euro aan het Rijk betalen voor een fonds waaruit investeringen gedaan worden om een aantal wijken op te knappen. De corporaties zijn daar mordicus tegen. Wie verdient steun?

Tegen de eis van Bos is veel in te brengen. Jarenlang hebben de kabinetten (vooral de Paarse, waarin Bos staatssecretaris was) de corporaties aangezet tot verzelfstandiging en marktgericht denken en handelen. De financiële banden tussen Rijk en corporaties zijn doorgesneden en daarin past het slecht om dan ineens met zo’n eis te komen. Bovendien zijn veel corporaties inmiddels zelf aan de slag gegaan met investeringen in wijken. In Groningen is er het Lokaal Akkoord waarin is afgesproken dat de corporaties in vier jaar tien miljoen gaan investeren in het sociale leefklimaat in veertien wijken. De bereidheid daartoe en tot het maken van aanvullende afspraken daalt natuurlijk enorm als de corporaties ook de Bos-heffing moeten gaan betalen.

Toch pleit er ook wel iets vóór de eis van Bos: de verzelfstandigde corporaties beschikken over een enorm vermogen en lang niet allemaal zetten ze dat in om wijken op te knappen.

Volgens mij bewijst de hoogopgelopen ruzie vooral dat de verzelfstandiging en vercommercialisering van de corporaties in de jaren negentig een enorme blunder was. Het geld van de overheid en de huurders is daardoor in handen gekomen van managers die in eerste plaats bedrijfseconomisch kijken en moeilijk tot sociaal gedrag gedwongen kunnen worden.

Het beste zou zijn de huurders en de overheid weer de macht te geven over de corporaties. Zolang dat niet gebeurt ben ik voorstander van een stevige heffing gekoppeld aan de mogelijkheid voor corporaties om die heffing af te kopen met afspraken met gemeentebesturen. Waar een corporatie –zoals nu in Groningen gebeurt—harde afspraken maakt over het investeren in het sociale woonklimaat, mag ze het geld dat daarmee gemoeid is aftrekken van het bedrag dat ze aan het Rijk moet betalen. Daarmee zet je een premie op het afsluiten van lokale akkoorden en heb je meteen een instrument om corporaties aan te pakken die daar niet voor voelen. Bovendien bereik je daarmee dat er in veel méér dan veertig wijken geïnvesteerd wordt.